Hãy phân tích, giải thích nội dung và nghệ thuật khổ thơ cuối của bài thơ "Đồng chí"

                                                 "...

                                                 Đêm nay rừng hoang sương mưối

                                                 Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

                                                 Đầu súng trăng treo."

lam on giup mjnh` `, cam on truoc nha!!!

 

 |  Xem: 20.223  |  Trả lời: 4
Ngày gửi: 13/05/2011 - 17:13  |  Câu hỏi liên quan
Trả lời

Danh sách trả lời (4)

Phân tích bài thơ "Đồng chí" của Chính Hữu


Đồng chí là tiếng gọi thân thương tha thiết, biểu hiện thật đầy đủ tình đồng đội của anh bộ đội Cụ Hồ thời kháng Pháp. Cảm nhận được tình cảm vừa thân quen vừa mới lạ trong cuộc sống chiến đấu ấy, Chính Hữu, một nhà thơ - chiến sĩ đã xúc động viết bài thơ Đồng chí. Với lời thơ chân chất, tràn đầy tình cảm, bài thơ đã để lại bao cảm xúc trong lòng người đọc.

Cả bài thơ thể hiện rõ tình đồng đội keo sơn gắn bó giữa những người chiến sĩ quân đội nhân dân trong cuộc sống chiến đấu gian khổ. Họ là những người xuất thân từ nhân dân lao động chỉ quen việc "cuốc cày" ở những vùng quê nghèo khác nhau, vì có chung tấm lòng yêu nước, họ đã gặp nhau từ xa lạ bỗng trở thành thân quen. Chính Hữu đã kể về những con người ấy bằng lời thơ thật xúc động : 

Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau

Họ đều xuất thân từ những vùng đất khô cằn, nghèo khổ "nước mặn đồng chua", "đất cày lên sỏi đá". Từ "xa lạ" gặp nhau. Thật là thú vị, nhà thơ không nói hai người xa lạ mà là "đôi người xa lạ", vì thế ý thơ được nhấn mạnh, mở rộng thêm. "Hai người" cụ thể quá. Đôi người là từng "đôi" một - nhiều người. Trong đơn vị quân đội ấy, ai cũng thế. Hình ảnh những con người chẳng hẹn quen nhau nói lên một sự xa lạ trong không gian và tình cảm. Nhưng khi tham gia kháng chiến, những con người ấy cùng nhau chiến đấu, cùng nhau chịu đựng gian khổ, chung lưng đấu cật bên nhau. Vì thế họ trở thành thân nhau, hiểu nhau, thương nhau và gọi nhau là "đồng chí".

"Súng bên súng, đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Đồng chí"

Tình cảm ấy thật thân thương, thật tha thiết. Giọng thơ đang liền mạch nhẹ nhàng, thủ thỉ tâm tình, bỗng ngắt nhịp đột ngột. Từ Đồng chí lại được tách ra làm câu riêng, một đoạn riêng. Với cấu trúc thơ khác thường ấy tác giả đã làm nổi bật ý thơ. Nó như một nốt nhấn của bản nhạc, bật lên âm hưởng gây xúc động lòng người. Câu thơ chỉ có một từ Đồng chí - một tiếng nói thiêng liêng. Đồng chí một sự cảm kích về nhiều đổi thay kì lạ trong quan hệ tình cảm. Thế là thành đồng chí.

Tình cảm ấy lại đựơc biểu hiện cụ thể trong cuộc sống chiến đấu. Những lúc kề bên nhau, họ lại kể cho nhau nghe chuyện quê nhà. Chuyện "Ruộng nương anh gửi bạn thân cày", "Gian nhà không mặc kệ gió lung lay" cả chuyện "Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính"... Từ những lời tâm tình ấy cho ta hiểu rằng : Các anh chiến sĩ mỗi người đều có một quê hương, có những kỉ niệm thân thiết gắn bó với quê nhà và khi ra đi hình bóng quê hương đều mang theo trong họ. Các anh lại cùng chia sẻ ngọt bùi, cùng chịu gian khổ bên nhau. Trong gian lao vất vả họ lại tìm được niềm vui, niềm hạnh phúc trong mối tình đồng chí. Làm sao các anh có thể quên được những lúc ướt mồ hôi, cùng chịu với nhau từng cơn ớn lạnh. Cuộc sống bộ đội nghèo vất vả nhưng không thiếu niềm vui. Dẫu áo anh rách vai, quần tôi có vài mảnh vá... dẫu trời có buốt giá thì miệng vẫn cười tươi. Tình cảm chân thành tha thiết ấy không diễn tả bằng lời mà lại thể hiện bằng cách nắm lấy bàn tay. Thật giản dị và cảm động. Không phải là những vật chất của cải, không phải là những lời hoa mĩ phô trương. Những người chiến sĩ biểu hiện tình đồng chí là bàn tay nắm lấy bàn tay. Chính đôi tay nắm chặt ấy đã nói lên tất cả những ý nghĩ thiêng liêng cao đẹp của mối tình đồng chí :

Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo

Câu thơ vừa tả cảnh thực vừa mang nét tượng trưng. Tác giả tả cảnh những người lính phục kích chờ giặc trong đêm sương muối. Súng hướng mũi lên trời có ánh trăng lơ lửng giữa trời như treo trên đầu ngọn súng. Đồng thời "Đầu súng trăng treo" còn mang ý nghĩa tượng trưng. Đó là sự kết hợp giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn Vừa thực, vừa mơ, vừa xa vừa gần, vừa mang tính chiến đấu vừa mang tính trữ tình. Vừa chiến sĩ vừa thi sĩ. Đây là hình ảnh đẹp tượng trưng cho tình cảm trong sáng của người chiến sĩ. Mối tình đồng chí đang nảy nở, vươn cao, tỏa sáng từ cuộc đời chiến đấu. Hình ảnh thật độc đáo gây xúc động bất ngờ, thú vị cho người đọc. Nó nói lên đầy đủ ý nghĩa cao đẹp của mục đích lí tưởng chiến đấu và mối tình đồng chí thiêng liêng của anh bộ đội Cụ Hồ.

Bằng ngôn ngữ cô đọng, hình ảnh chân thực gợi tả có sự khái quát cao, Chính Hữu đã cho ta thấy rõ quá trình phát triển của một tình cảm cách mạng trong quân đội. Ở đây nhà thơ đã xây dựng hình ảnh thơ từ những chi tiết thực của cuộc sống thực trong đời thường của người chiến sĩ, không phô trương, không lãng mạn hóa, thi vị hóa, chính những nét thực đó tạo nên sự thành công của tác phẩm. Bài thơ đánh dấu một bước ngoặt mới trong phương pháp sáng tác và cách xây dựng hình tượng người lính.

Ngày gửi: 18/05/2011 - 13:39

Là người lính thuộc trung đoàn thủ đô rồi trở thành nhà thơ quân đội, Chính Hữu chủ yếu viết về người lính và hai cuộc kháng chiến. Đồng chí được sáng tác năm 1948, là bài thơ thành công nhất của ông. Cả bài thơ thể hiện rõ tình đồng đội, đồng chí gắn bó keo sơn của những chiến sĩ quân đội nhân dân trong thời kì kháng chiến chống Pháp.
       
       Bài thơ mở đầu bằng những câu thơ mộc mạc, giản dị, chân chất khi tác giả giới thiệu về quê hương của các anh bộ đội. Các anh mỗi người một quê - những vùng quê nghèo khó - song đã về đây để cùng tham gia kháng chiến, cùng chịu đựng gian khổ, chung lưng đấu cật bên nhau.
       
       Cuộc sống người lính vất vả biết bao nhiêu. Nào : Áo anh rách vai, quần tôi có vài mảnh vá... Lại nữa, những đêm trời rét chỉ có một mảnh chăn mỏng hay những cơn sốt rét rừng hành hạ... Vượt lên trên tất cả những khó khăn đó để "Thương nhau tay nắm lấy bàn tay". Chính đôi tay nắm chặt ấy đã nói lên ý nghĩa thiêng liêng, cao đẹp của tình đồng đội, của ý chí quyết tâm đánh giặc.
       
       Bài thơ kết thúc bằng hình ảnh đặc sắc :
       
       Đêm nay rừng hoang sương muối
       Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
       Đầu súng trăng treo
       
       Ba câu thơ là bức tranh đẹp về tình đồng chí, đồng đội của người lính, là biểu tượng đẹp về cuộc đời người chiến sĩ. Trong bức tranh trên, nổi bật là ba hình ảnh gắn kết với nhau : Người lính, khẩu súng, vầng trăng giữa cảnh rừng hoang sương muối phục kích giặc. Sức mạnh của tình đồng đội đã giúp họ vượt lên tất cả những khắc nghiệt của thời tiết và mọi gian khổ, thiếu thốn. Tình đồng chí đã sưởi ấm lòng họ. Hình ảnh Đầu súng trăng treo là hình ảnh đẹp nhất vì nó vừa là hình ảnh thực vừa là hình ảnh tượng trưng.
       
       Tác giả Chính Hữu đã từng nói : "Đầu súng trăng treo, ngoài hình ảnh, bốn chữ này còn có nhịp điệu như lắc của một cái gì lơ lửng chông chênh trong sự bát ngát. Nó nói lên một cái gì lơ lửng ở rất xa chứ không phải là buộc chặt, suốt đêm vầng trăng ở bầu trời cao xuống thấp dần và có lúc như treo lơ lửng trên đầu mũi súng. Những đêm phục kích chờ giặc, vầng trăng như một người bạn" Đó là hình ảnh thực của cuộc kháng chiến, của những người lính khi chờ giặc tới.
       
       Ngoài tả thực, hình ảnh "Đầu súng trăng treo" còn mang ý nghĩa tượng trưng. Đó là sự kết hợp giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn, vừa thực, vừa mơ, vừa xa vừa gần, vừa mang tính chiến đấu, vừa mang tính trữ tình. Vừa chiến sĩ vừa thi sĩ. Đây là hình ảnh tượng trưng cho tình cảm trong sáng của người chiến sĩ. Mối tình đồng chí đang nảy nở, vươn cao, tỏa sáng từ cuộc đời chiến đấu. Hình ảnh thơ thật độc đáo, gây xúc động bất ngờ, thú vị cho người đọc. Nó nói lên đầy đủ ý nghĩa cao đẹp của mục đích lí tưởng chiến đấu và tình nghĩa thiêng liêng của anh bộ đội Cụ Hồ.
       
       Với nhịp chậm, giọng thơ hơi cao, ba câu thơ cuối của bài một lần nữa khắc họa chân thực mà sâu sắc về hình ảnh người lính trong thời kì kháng chiến chống Pháp.
       
       Tình cảm đồng chí, đồng đội là tình cảm thiêng liêng cao đẹp nhất của những người lính. Đó là sức mạnh giúp họ vượt qua tất cả mọi khó khăn trở ngại, mọi thiếu thốn để chiến thắng kẻ thù. Bài thơ Đồng chí đặc biệt là ba câu kết như một lời nhắn nhủ với mọi người : Hãy biết nâng niu và gìn giữ những tình cảm đẹp trong cuộc sống, phải biết kính trọng những người lính.

Ngày gửi: 18/05/2011 - 11:35

Bài thơ đã lột tả được cảnh đấu tranh trong gian khổ của người chiến sĩ thời chiến tranh vệ quốc. Những người xa cách nhau trước đó chưa hề biết nhau, vì mục tiêu của tổ quốc họ trở thanh "đồng chí" với sự cảm thông sâu sắc và sự tương đồng đến kỳ lạ.

Đây không chỉ là một bản hùng ca ca ngợi sự đấu tranh gian khổ của tổ chiến đấu mà là một bức tranh điển hình cho cuộc chiến đấu một mất một còn với kẻ thù xâm lược nó gắn kết một cách tưởng như giản đơn giữa hai con người xa lạ có cùng chung chí hướng chống quân thù bảo vệ tổ quốc mà nó còn là những chông gai thử thách tình đồng đội cùng nếm mật nằm gai, chịu đựng hy sinh gian khổ của những người đồng chí ở tuyến đầu tiền tuyến.

Đọc toàn bộ bài thơ cho ta hiểu sâu hơn ba câu cuối của bài thơ 
"Đêm nay rừng hoang sương muối
Nằm kề bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo ."

Cái buốt lạnh và cái im lìm đến cô liêu, trong bức tranh như tạc vào không gian bức tượng kỳ vĩ của hai người chiến sĩ chuẩn bị xung trận...Cái im lặng rợn người chứa chất sự bùng nổ, sự căm hận kẻ thù dày xéo quê hương dồn lên đầu súng. Vầng trăng " treo" nếu không lầm thì đây là trăng đầu tháng, vầng trăng lưỡi liềm khi mà vai các chiến sĩ đã ướt đẫm sương muối tức là đêm đã về khuya gần sáng, sương càng ngày càng lạnh, phía đông vầng trăng lưỡi liềm nhô lên đầu súng trên mũi lưỡi lê nhọn hoắt sáng loà.

Giống như quầng lửa căm hờn tích tụ vụt choé lên, ánh mình binh sẽ là bước tiếp theo sau trận phục kích địch báo hiệu ngày mới của tương lai trông đợi đang đến.trong một trận đánh mật phục sự im lặng đến nao lòng, có thể nghe rõ tiếng đập của con tim, tình đồng đội đồng chí lại càng gắn chặt. Khi "...ta nắm lấy bàn tay" của nhau truyền cho nhau hơi ấm trong đêm tàn, mà còn báo cho nhau hiệu lệnh xung phong khi đến giờ xuất kích trong" ...rừng hoang sương muối Nằm kề bên nhau chờ giặc tới " những phút giây hồi hộp, những nỗi lòng gửi gắm cho nhau, cùng nhau chiến đấu có thể hy sinh, truyền cho những nỗi niềm & dự cảm : Sự cô đọng của tứ thơ ở đây làm cho ta có cảm giác không gian đanh lại.

Cảm giác của đêm vắng lặng, chứa chất cái sục sôi. nhưng cũng rất nên thơ...cái bao quát chỉ có thể dành cho người trong cuộc, bởi không ai có thể biết được đó là những bóng người, có chăng trong đêm mật phục ấy, người chiến sĩ mới chớp lấy moment tĩnh cảnh trong đêm tối mịt mùng bỗng chói loà vừng trăng đầu súng và kịp ghi lại hình ảnh trước giờ xung trận có 1 không hai.

Người chiến sĩ sẽ còn có nhiều dấu ấn trong quang đời chiến đấu, nhưng tình đồng chí trong một đêm mật phục chỉ có một lần hội đủ cảnh vật loá lên như một bức tượng vĩnh hằng mà ngày nay có trong hội hoạ đó là trường phái ấn tượng. Chỉ có những mảng sáng ( trắng) tối (đen) nhưng ở đó toát lên một cảnh chiến đấu sống động sục sôi đầy sức công phá, mang tính huỷ diệt của sự căm hờn chứa chất, nhưng cũng là một bản sắc hùng ca vươn tới ngày mới sáng rõ của khát vọng giành cuộc sống tự do cơm áo.

Dù chỉ giản đơn 3 câu thơ, nhưng Chính Hữu đã cho ta một bức tranh phổ quát của chiến tranh vệ quốc vĩ đại từ những người lính giản dị im lìm như tượng đá coi cái chết như lông hồng, nhưng khi xung trận họ là những anh hùng vụt dậy trong đêm tối bịt bùng lạnh lẽo mang sự huỷ diệt kẻ thù như tia chớp đầu súng bài thơ đã lột tả được cảnh đấu tranh trong gian khổ của người chiến sĩ thời chiến tranh vệ quốc. 

Mang lại cho chúng ta sự cảm phục và tin yêu thêm các thế hệ cha anh đã làm nên những chiến công hiển hách từ những vũ khí đơn sơ với sự đoàn kết chiến đấu hy sinh quên mình, tạc vào thế kỷ 20 bức tranh bất diệt.

Ngày gửi: 18/05/2011 - 11:37

Chiến tranh đã lùi sâu vào quá vãng trên đất nước ta.Thế hệ trẻ chúng em ngày hôm nay không fải sống trong cảnh bom rơi đạn nổ nên không thể hiểu hết ý nghĩa của cuộc sống vì chiến tranh là điều xa lạ.Chính những nhà thơ, nhà văn là những người đi trước đã giúp em hiểu được những mất mát hi sinh của thế hệ cha anh.

Bài thơ"Đồng chí" của Chính Hữu có thể coi là đoá hoa đẹp nhất viết về người lính trong cuộc kháng chiến chống Pháp.Bài thơ đã kết thúc bằng bức tranh đẹp của tình đồng chí:

"Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo"

Câu thơ mở đầu bằng lời kể giản dị như đưa ta trở về với núi rừng Việt Bắc năm 1947.

"Đêm nay rừng hoang sương muối"

Không gian là một khu rừng hoang vắng ở núi rừng Việt Bắc vào mùa đông giá rét có sương muối lạnh buốt ,phủ trắng các cành cây,kẽ lá.Trên nền cảnh đó là hình ảnh những người lính:

"Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới"

Câu thơ đấ sáng ngời lên tình đồng chí cao đẹp.Những đêm phục kích chờ giặc họ đứng bên nhau. Tư thế đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới đã thể hiện rõ sức mạnh của tình đồng đội giúp họ vượt lên tất cả những khắc nghiệt của thời tiết, vượt lên mọi gian khổ, thiếu thốn của những năm chống Pháp. Đêm ấy trời có trăng và một ý tưởng thơ đẹp đã bất ngờ xuất hiện:

"Đầu súng trăng treo"

Về khuya trăng cũng xuống thấp dần và người lính ngỡ ánh trăng treo lơ lửng trên đầu mũi súng. Ánh sáng của vầng trăng như tạm xua đi cái hoang vắng của núi rừng Việt Bắc. Hình ảnh thơ còn mang ý nghĩa biểu tượng. "Súng"biểu tượng cho sự chiến đấu của những người lính. "Trăng"biểu tượng cho sự thanh bình. Các anh chiến đấu cho sự thanh bình của Tổ quốc. Súng và trăng là gần và xa,thực tại và mơ mộng,thi sĩ và chiến sĩ gắn kết hài hoà với nhau. Hình ảnh thơ có sự gắn kết giữa hiện thực và lãng mạn. Nhịp điệu của câu thơ như nhịp lắc của một cái gì đó lơ lửng , chông chênh trong sự bát ngát. Ngôn ngữ thơ hàm súc , ngắn gọn, giàu giá trị biểu cảm. Hình ảnh thơ là sáng tạo của thơ ca, mang vẻ đẹp lãng mạn của thơ ca kháng chiến và được Chính Hữu lấy nó đặt tên cho tập thơ.

Khổ thơ đã làm đẹp thêm tình đồng chí , làm đẹp lên hình ảnh những con người "Trong đêm tối tim ta là ngọn lửa". Đây là khổ thơ hay nhất của bài "Đồng chí" được viết lên bởi tình cảm trân trọng những người lính - những con người làm nên lịch sử của thơ Chính Hữu.

Ngày gửi: 18/05/2011 - 11:40
Trả lời

Sản phẩm tham khảo tại cửa hàng.

Đang được quan tâm nhất

Những thành viên tích cực trong tháng
(1 lượt cảm ơn)
(1 lượt cảm ơn)
(23 lượt cảm ơn)
(3 lượt cảm ơn)
(1 lượt cảm ơn)
(1 lượt cảm ơn)
Quảng cáo